Қазақстан Кубогының биылғы бәсекесі жанкүйерлерге тосын оқиғалар мен әсерлі ойындар сыйлады. KFF League кубок аясында өткен доп додасының ең есте қалған сәттерін қайта еске салады.
33 мәрте ұйымдастырылған Қазақстан кубогына биыл 30 клуб қатысты. Алдымен Бірінші және Екінші лига командалары арасындағы іріктеуде «Каспий» (Ақтау) мен алматылық «Хан-Тәңірі» 1/8 финалға жолдама алған еді. Алайда бұл командалардың жолы плей-оффтың алғашқы кезеңінен әрі аспады. «Каспий» көпжылдық рекорд иегері «Қайраттан» 0:3 есебімен жеңілді, ал «Хан-Тәңірі» «Ордабасы» матчында 0:2 есебі тіркелді.
Жанкүйерлер нағыз сенсацияларды плей-офф кезеңінде көрді. Сол кезеңде чемпион атағын қорғаған «Ақтөбе» күтпеген жерден «Жеңіске» 0:1 есебімен есе жіберіп, жарыс жолынан ерте шықты. «Астана» мен «Тобыл» да 1/4 финалға шығу мүмкіндігін уыстан шығарып ала жаздады. Екі ұжым да өз қарсыластарын пенальти сериясында ғана жеңді.
Қалған матчтарда «Елімай» «Ұлытауды» 3:0 есебімен жеңсе, «Тұран» «Атыраудан» 1:0 есебімен басым түсті. «Қызылжар» да «Қайсарды» дәл осындай есеппен тізе бүктірді.
ТОБЫЛДЫҢ ТАРИХИ ЖЕҢІСІ
1/4 финалда тағы бір матч көпті таңқалдырды. Ел чемпиондары «Қайрат» Шымкентте «Ордабасы» қақпасына гол соға алмай, керісінше бір гол өткізіп алды. Осылайша шымкенттік клуб жартылай финалға шықты, ал алматылық команда рекордты жаңарту мүмкіндігінен айырылды.
Жартылай финалдар өте тартысты өтті. «Қызылжар» мен «Ордабасы» ұзақ уақыт бойы гол соға алмай, тек қосымша уақытта шымкенттіктер шешуші гол соғып финалға жолдама алды.
«Тобыл» мен «Жеңіс» арасындағы екі матч та шиеленісті өтті. Костанайда алаң иелері 2:1 есебімен жеңді. Астанадағы матчта «Жеңіс» есепті теңестіріп, матчты овертаймға апаруға жақын болды, бірақ соңына қарай «Тобыл» маңызды гол соғып, 1:1 нәтижесімен финалға шықты.
ФИНАЛ — ҚЫЗЫЛОРДА ТАРИХЫНДАҒЫ ЖАҢА ТАРАУ
4 қазанда Қызылорда алғаш рет Қазақстан Кубогының финалын қабылдады. «Қайсар Аренада» өткен шешуші матчта «ТобЫл» шымкенттік «Ордабасыны» 2:0 есебімен айқын жеңді. Николай Сигневич пен Ислам Чесноков алғашқы таймда соққан голдарымен костанайлықтарға тарихи кубок әкелді.
Осылайша «Тобыл» тарихында үшінші рет Қазақстан Кубогын жеңіп алып, келесі маусымда Лига конференцияларында ел намысын қорғау құқығына ие болды. Ал «Елімай» да халықаралық додаға қатысу мүмкіндігіне қол жеткізді — бұл үшін олар «Тобылға» алғыс айтуы керек.
ҚАЗАҚ ФУТБОЛЫ ЖЕКЕШЕЛЕНДІРУ ЖОЛЫНДА: АЛТАЙ ДАУМОВТЫҢ ПІКІРІ
Қазақстан кәсіби футболы қарқынды түрде коммерциялық модельге өтіп жатыр. Бұл процестің болашағы қандай болмақ? Осы тақырып бойынша КФФ президенттігіне бұрынғы кандидат, белгілі футбол функционері Алтай Даумов өз пікірін ортаға салды.
Оған үш негізгі сұрақ қойылды:
Алдымен қазіргі жекешелендіру процесінің мүмкіндіктері мен тәуекелдерін сұрадық, мұнан кейін бизнеске берілген «Қайсар», «Қызылжар», «Жеңіс» секілді клубтардың моделі қаншалықты өміршең және «Елімай» таңдаған НАО форматының артықшылықтарына тоқталуды сұралық.
Алтай Даумовтың пікірінен негізгі тезистер
1. Мемлекеттің бастамасы дұрыс, бірақ бизнес өздігінен футболға кірмейді.
Кәсіпкерлерді «мемлекетке деген борыш» ретінде клубтарға қаржы құюға шақырып жатыр. Өз еркімен көпшілігі футболға кірмес еді.
2. Барлық клубтар уақыт өте келе бизнеске берілуі ықтимал.
Бірақ «егер инвестордың бизнесі жүрмей қалса не болады?» деген үлкен сұрақ тұр. Дұрыс менеджментсіз клубтар жыл сайын 2–3 млн еуро талап ететін шығын жобасына айналып кетуі мүмкін.
3. Үлкен үміт бар, бірақ бәрі кешенді өзгерістерге байланысты.
Шағын елдердің («Жальгирис», «Судува») үлгісі көрсеткендей, аз бюджетпен де табысқа жетуге болады. Ол үшін: жанкүйерлерге жайлы жағдай жасау, адал және тартысты чемпионат құру, балалар футболына жағдай жасау, мерч, билет, сервис секілді коммерциялық кірістерді дамыту қажет.
Қалталы инвесторға сеніп тапсыру жылдам, бірақ қауіпті модель.
Бұл бюджетке тәуелділікті бір инвесторға тәуелділікпен алмастырады.
«Елімай» моделі — қиынырақ, бірақ тұрақты жол. Мұнда клуб бір ғана инвесторға емес, ондаған кәсіпкер мен қоғам өкілдерінің қолдауына сүйенеді. Егер менеджмент мықты болса — бұл ұзақмерзімді табысты жобаға айналуы мүмкін.
Қорытындылайтын болсам, футболды толық жекешелендіру кемінде 3–5 жылды қажет етеді. Бұл жолда бір клубтар алға шығады, енді біреулері қиындыққа тап болуы мүмкін. Ең бастысы — футболды түсінетін, білімді менеджерлердің келуі.
33 мәрте ұйымдастырылған Қазақстан кубогына биыл 30 клуб қатысты. Алдымен Бірінші және Екінші лига командалары арасындағы іріктеуде «Каспий» (Ақтау) мен алматылық «Хан-Тәңірі» 1/8 финалға жолдама алған еді. Алайда бұл командалардың жолы плей-оффтың алғашқы кезеңінен әрі аспады. «Каспий» көпжылдық рекорд иегері «Қайраттан» 0:3 есебімен жеңілді, ал «Хан-Тәңірі» «Ордабасы» матчында 0:2 есебі тіркелді.
Жанкүйерлер нағыз сенсацияларды плей-офф кезеңінде көрді. Сол кезеңде чемпион атағын қорғаған «Ақтөбе» күтпеген жерден «Жеңіске» 0:1 есебімен есе жіберіп, жарыс жолынан ерте шықты. «Астана» мен «Тобыл» да 1/4 финалға шығу мүмкіндігін уыстан шығарып ала жаздады. Екі ұжым да өз қарсыластарын пенальти сериясында ғана жеңді.
Қалған матчтарда «Елімай» «Ұлытауды» 3:0 есебімен жеңсе, «Тұран» «Атыраудан» 1:0 есебімен басым түсті. «Қызылжар» да «Қайсарды» дәл осындай есеппен тізе бүктірді.
ТОБЫЛДЫҢ ТАРИХИ ЖЕҢІСІ
1/4 финалда тағы бір матч көпті таңқалдырды. Ел чемпиондары «Қайрат» Шымкентте «Ордабасы» қақпасына гол соға алмай, керісінше бір гол өткізіп алды. Осылайша шымкенттік клуб жартылай финалға шықты, ал алматылық команда рекордты жаңарту мүмкіндігінен айырылды.
Жартылай финалдар өте тартысты өтті. «Қызылжар» мен «Ордабасы» ұзақ уақыт бойы гол соға алмай, тек қосымша уақытта шымкенттіктер шешуші гол соғып финалға жолдама алды.
«Тобыл» мен «Жеңіс» арасындағы екі матч та шиеленісті өтті. Костанайда алаң иелері 2:1 есебімен жеңді. Астанадағы матчта «Жеңіс» есепті теңестіріп, матчты овертаймға апаруға жақын болды, бірақ соңына қарай «Тобыл» маңызды гол соғып, 1:1 нәтижесімен финалға шықты.
ФИНАЛ — ҚЫЗЫЛОРДА ТАРИХЫНДАҒЫ ЖАҢА ТАРАУ
4 қазанда Қызылорда алғаш рет Қазақстан Кубогының финалын қабылдады. «Қайсар Аренада» өткен шешуші матчта «ТобЫл» шымкенттік «Ордабасыны» 2:0 есебімен айқын жеңді. Николай Сигневич пен Ислам Чесноков алғашқы таймда соққан голдарымен костанайлықтарға тарихи кубок әкелді.
Осылайша «Тобыл» тарихында үшінші рет Қазақстан Кубогын жеңіп алып, келесі маусымда Лига конференцияларында ел намысын қорғау құқығына ие болды. Ал «Елімай» да халықаралық додаға қатысу мүмкіндігіне қол жеткізді — бұл үшін олар «Тобылға» алғыс айтуы керек.
ҚАЗАҚ ФУТБОЛЫ ЖЕКЕШЕЛЕНДІРУ ЖОЛЫНДА: АЛТАЙ ДАУМОВТЫҢ ПІКІРІ
Қазақстан кәсіби футболы қарқынды түрде коммерциялық модельге өтіп жатыр. Бұл процестің болашағы қандай болмақ? Осы тақырып бойынша КФФ президенттігіне бұрынғы кандидат, белгілі футбол функционері Алтай Даумов өз пікірін ортаға салды.
Оған үш негізгі сұрақ қойылды:
Алдымен қазіргі жекешелендіру процесінің мүмкіндіктері мен тәуекелдерін сұрадық, мұнан кейін бизнеске берілген «Қайсар», «Қызылжар», «Жеңіс» секілді клубтардың моделі қаншалықты өміршең және «Елімай» таңдаған НАО форматының артықшылықтарына тоқталуды сұралық.
Алтай Даумовтың пікірінен негізгі тезистер
1. Мемлекеттің бастамасы дұрыс, бірақ бизнес өздігінен футболға кірмейді.
Кәсіпкерлерді «мемлекетке деген борыш» ретінде клубтарға қаржы құюға шақырып жатыр. Өз еркімен көпшілігі футболға кірмес еді.
2. Барлық клубтар уақыт өте келе бизнеске берілуі ықтимал.
Бірақ «егер инвестордың бизнесі жүрмей қалса не болады?» деген үлкен сұрақ тұр. Дұрыс менеджментсіз клубтар жыл сайын 2–3 млн еуро талап ететін шығын жобасына айналып кетуі мүмкін.
3. Үлкен үміт бар, бірақ бәрі кешенді өзгерістерге байланысты.
Шағын елдердің («Жальгирис», «Судува») үлгісі көрсеткендей, аз бюджетпен де табысқа жетуге болады. Ол үшін: жанкүйерлерге жайлы жағдай жасау, адал және тартысты чемпионат құру, балалар футболына жағдай жасау, мерч, билет, сервис секілді коммерциялық кірістерді дамыту қажет.
Қалталы инвесторға сеніп тапсыру жылдам, бірақ қауіпті модель.
Бұл бюджетке тәуелділікті бір инвесторға тәуелділікпен алмастырады.
«Елімай» моделі — қиынырақ, бірақ тұрақты жол. Мұнда клуб бір ғана инвесторға емес, ондаған кәсіпкер мен қоғам өкілдерінің қолдауына сүйенеді. Егер менеджмент мықты болса — бұл ұзақмерзімді табысты жобаға айналуы мүмкін.
Қорытындылайтын болсам, футболды толық жекешелендіру кемінде 3–5 жылды қажет етеді. Бұл жолда бір клубтар алға шығады, енді біреулері қиындыққа тап болуы мүмкін. Ең бастысы — футболды түсінетін, білімді менеджерлердің келуі.